Alles over Meteoren

  • Posted on:  maandag, 31 juli 2017 15:05
  • Geschreven door 

Je hebt het waarschijnlijk vast wel enkele malen in het nieuws mogen lezen. Er zijn meteorenregens op komst met een activiteit van wel tot 60 meteoren per uur. Vaak nog gepaard met geweldige plaatjes en filmpjes waarop enkele meteoren per seconden zichtbaar zijn!

Meteorenregens zijn bijtijds een mooi spektakel. Maar enkel als aan enkele voorwaarden wordt voldaan. Voorwaarden die in ons land zelden gehaald worden.

Ruimtepuin

Het zonnestelsel is een relatief 'druk' gebied in de ruimte. Naast de Zon, planeten, hun maantjes en planetoïden, zweeft er ook veel puin door het zonnestelsel. Puinstukjes die al sinds de vorming van het zonnestelsel rustig hun baantjes om de zon trekken. Het zonnestelsel kent enkele gebieden rond de Zon waar het aantal deeltjes hoger ligt. Zo hebben we de asteroïdengordel tussen de planeet Mars en Jupiter. Maar ook hebben we de Kuiper-gordel en de van Oortwolk die zich beiden ver buiten ons zonnestelsel bevinden. De laatste twee zijn erg goed in het leveren van kometen die op hun beurt weer puin achterlaten.

 Solar system ESO credit

Het zonnestelsel is druk bevolkt met puin veroorzaakt door kometen, botsingen en als restmateriaal van planeetvorming.

Verstoring veroorzaakt ramkoers.

Deze deeltjes draaien voor een groot deel redelijk stabiele banen om de zon....totdat er een object langskomt van enige gravitationele invloed. Denk dan aan een grotere planeet (Jupiter/Saturnus) of een planetoïde. Dit kan ervoor zorgen dat de omloopbaan van dit puin zodanig aangepast worden dat de nieuwe omloopbaan die van de Aarde kruist. Vroeg of laat kan het dan voorkomen dat de kruising van de Aarde dan plaatsvindt wanneer de Aarde er zich ook bevindt.

Als het ruimte-gesteente de Aarde nadert dan zal het als eerste in contact komen met de hogere lagen van de atmosfeer. Dankzij de enorm hoge snelheden van wel 80 km per seconde ontstaat er direct veel wrijving tussen atmosfeer en steen. Het resultaat? Erg veel warmteontwikkeling waardoor het gesteente flink begint op te gloeien en te smelten. Op dat moment zien wij dat als een "vallende ster" of een meteoor.

 fireball

Klein gesteente of puin verdampt meestal voordat het in de dichtere atmosfeerlagen terechtkomt. Groter puin krijgt soms echter niet genoeg tijd om geheel te verdampen en dat kan ervoor zorgen dat een deel alsnog inslaat op Aarde. Het (deel van het) object dat daadwerkelijk inslaat noemen wij een meteoriet. Hiervan zijn enkele voorbeelden te vinden. Het meeste recente voorbeeld is de inslag van een meteoriet in Rusland. De schokgolven van de intreding in de atmosfeer en daaropvolgende inslag zorgde voor erg veel schade aan gebouwen. Het vervelende is dat meteoren door hun enorme aanvliegsnelheid heel veel kinetische energie bevatten. Daardoor hoeven ze eigenlijk niet echt groot te zijn om al schade aan te richten. Wetenschappers gaan er ook vanuit dat een meteoriet van enkele kilometers doorsnede een einde heeft gemaakt aan het Dinosaurustijdperk. Desondanks is de kans verwaarloosbaar dat je op straat door een meteoriet wordt geraakt. Het winnen van de Eurojackpot is miljoenen malen groter!

 hqdefault130215093516-06-meteor-russia-0215-horizontal-gallery

De meteoriet die in Rusland insloeg, veroorzaakte heel wat schade.

Soms is een meteoor alleen onderweg maar soms komen ze ook in wolken voor. Deze wolken komen voornamelijk van kometen die de Aardbaan kruisen. Een komeet - en zeker eentje die zich dicht bij de Zon bevindt - is een erg actief object en spuwt nogal wat puin in het rond. Daarmee sleept een komeet een miljoenen kilometers lange puin wolk achter zich aan. Als de Aarde in zo'n puinwolk terecht komt dan zorgen de stukje puin voor een 'regen' van meteoren. De puinstukjes in zo'n wolk zijn vaak maar enkele millimeters groot en veroorzaken daarmee niet meer dan een korte en leuke lichtshow. Soms komen we ook enkele grotere exemplaren tegen die dan kort maar krachtig de gehele hemel verlichten. Daar de puinwolken de omloopbaan van de komeet volgen, kunnen we redelijk goed inschatten wanneer we een meteorenregen kunnen verwachten. Zo vliegen wij bijvoorbeeld iedere juli en augustus door wolken heen die respectievelijk de Lyriden-regen en de Perseïden-regen veroorzaken.

Meteoren komen overigens niet altijd van ver af... Soms worden meteoren ook veroorzaakt door onszelf. Zo werd in 2001 het ruimtestation MIR gecontroleerd in de dampkring gestuurd om aldaar voor een groot deel op te branden. Hierdoor werd de bevolking van o.a. Nieuw-Zeeland getrakteerd op een ware lichtshow toen de MIR op zo'n 100 km hoogte met de bovenste luchtlagen in contact kwam. De onverbrandde resten kwamen in de Pacifische ocean terecht.

ZMir

De laatste momenten van het ruimtestation MIR

Benaming is kijkrichting

Ben je benieuwd welke kant je op moet kijken om de meteoren te zien? Kijk dan naar de naam van meteorenregen. Deze geeft meestal aan uit welk sterrenbeeld de meteoren lijken te komen. Deze kijkrichting noemen wij ook wel het radiant. Zo komen de Lyriden uit het sterrenbeeld Lier en de Perseïden het uit sterrenbeeld Perseus.

 aug12perseids600

Nederland is een lastige kijkplek

De meeste meteoren zijn redelijk lichtzwak. Om ze goed te kunnen zien moet je dus een redelijk donkere plek hebben. Vanuit Limburg zie je alleen de heldere exemplaren omdat het omhoog schijnende licht van de stad de hemel nogal doet verlichten. Verder mag er ook geen Maan aanwezig zijn want ook zij zorgt voor extra licht. Bij onze sterrenwacht is het uiteraard iets donkerder dan in het centrum van Heerlen - maar ondanks dat ondervinden we toch nog veel last van lichtvervuiling waardoor de meeste meteoren aan ons zicht voorbij gaan.

Wil je dus op meteorenjacht gaan, zoek dan een donkere plek op. Bijvoorbeeld het heuvelgebied in Zuid-Limburg of -nog beter- de Ardennen. Zorg ervoor dat het radiant aan de hemel staat. Verder is helder weer, een ligstoel, wat versnaperingen en een gezonde dosis geduld goed meegenomen.

De eerstvolgende relevante meteorenregen is de Perseïden-regen die in de nacht van 12 augustus op haar maximum is.

Veel kijkplezier!

 

Laat een reactie achter

Tweets

Prev Next
Alles over Meteoren

Alles over Meteoren

maandag 31 juli 2017

Je hebt het waarschijnlijk vast wel enkele malen in het nieuws mogen lezen. Er zijn meteorenregens op komst met een activiteit van wel tot 60 meteoren per uur. Vaak nog...

Lees meer
New Horizons vliegt langs Pluto!

New Horizons vliegt langs Pluto!

woensdag 15 juli 2015

Na een reis van ruim negen jaar was het dan zover. De sonde New Horizons arriveerde bij de planeet Pluto. Voor velen van ons een spannend moment want tot nu...

Lees meer
De Herfststerrenhemel

De Herfststerrenhemel

vrijdag 05 september 2014

Nu dat we tegen het einde van de zomer aanlopen, worden de nachten weer langer. Op dit moment gaat de Zon hier rond 20.00u onder en dit wordt de komende...

Lees meer